INNOVATIE IN VLAANDEREN

Onderzoek en ontwikkeling m.b.t. aardappelen binnen het ILVO

Thema Contact

MECHANISATIE
Elektronische aardappel:
- doormeten van rooiers en inschuurlijnen, was- en verpakkingsinstallaties ter preventie en reductie van mechanische schade.
Bart Eloot
bart.eloot@ilvo.vlaanderen.be
Drukmetingen:
- bepalen van drukkrachten in aardappelbewaarloodsen, kistenbewaring, bigbags,… met behulp van load-cells.
Jürgen Van Geyte
jürgen.vangeyte@ilvo.vlaanderen.be

GEWASBESCHERMING
DiagnoseCentrum voor Planten. Diagnostisch onderzoek van ziekten en plagen. Disciplines bacteriën, mijten en insecten, nematoden, schimmels en virussen. Lutgart De Wael
diagnosecentrum@ilvo.vlaanderen.be
Schadelijke bacteriën in de aardappelteelt:
- detectie van Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus (ringrot) en Ralstonia solanacearum (bruinrot) in pootgoed en andere aardappelen
- detectie van Ralstonia solanacearum in waterlopen
Johan Van Vaerenbergh
johan.vanvaerenbergh@ilvo.vlaanderen.be
Schadelijke nematoden in de aardappelteelt:
- aardappelcystenematode (Globodera rostochiensis en Globodera pallida): bepaling van het aantal cysten in grondmonsters, soortidentificatie en levensvatbaarheid van de cysten
- wortelknobbelnematode (Meloidogyne spp.), wortellesienematode (Pratylenchus spp) en andere vrijlevende nematoden (Ditylenchus spp., Trichodoridae): bepaling van aantal en soort in grond, wortels en knollen
Nicole Viaene
nicole.viaene@ilvo.vlaanderen.be
Schadelijke virussen in de aardappelteelt:
- aardappelvirus Y: nacontrole van aardappelpootgoed door grow-on testen en PCR
Kris De Jonghe
kris.dejonghe@ilvo.vlaanderen.be
Schadelijke schimmels in de aardappelteelt:
- identificatie van gangbare infecties van planten en knollen op het veld en in bewaring
Kurt Heungens
kurt.heungens@ilvo.vlaanderen.be

PROJECTONDERZOEK ILVO
Beheersing van erwiniabacteriën (i.h.b. Dickeya) in aardappelpootgoed: moleculaire identificatie (barcoding) en detectie (PCR en real-time PCR), diversiteit en virulentie, infectie en ontwikkeling van ziekte naargelang de ontwikkeling van de aardappelplant, de verspreiding vanuit puntinfecties, besmetting van oppervlaktewater en insleep door beregening.

Verandering van het Ralstonia solanacearum biovar 2 / ras 3 genotype in bitterzoet (Solanum dulcamara) sinds de introductie in waterlopen in het beschermingsgebied bruinrot in Vlaanderen.
Johan Van Vaerenbergh
johan.vanvaerenbergh@ilvo.vlaanderen.be
In 2004 werd in Portugal ongewone schade vastgesteld in de aardappelteelt; deze schade werd veroorzaakt door de (Noord-)Amerikaanse bladhaantjes Epitrix cucumeris en E. similaris. Een derde Noord-Amerikaans bladhaantje E. hirtipennis heeft zich reeds kunnen vestigen in enkele Europese landen en werd reeds teruggevonden op aardappelen in Italië, maar is vooral een plaag in tabak. De (Noord-)Amerikaanse soorten E. tuberis en E. subcrinita kunnen eveneens ernstige schade veroorzaken in de aardappelteelt, maar werden tot nu toe nog niet gedetecteerd in Europa.

Naar aanleiding van het uitvoeringsbesluit van de Europese Commissie van 16 mei 2012 welke noodmaatregelen beschrijft die de lidstaten moeten opvolgen om de insleep en verspreiding van E. cucumeris, E. similaris, E. subcrinita en E. tuberis binnen de Unie te voorkomen, worden in dit FOD-project volgende aspecten onderzocht:

- Uitwerken van morfologische en/of moleculaire diagnostische testen voor de uitheemse en inheemse Epitrix soorten en verwante aardvlosoorten
- In kaart brengen van de huidige verspreiding van (inheemse) Epitrix soorten en verwante aardvlosoorten
- Wetenschappelijke studie van de biologie van de in België voorkomende Epitrix soorten
- Evaluatie van de kans op insleep en vestiging van Epitrix soorten die in België niet voorkomen
- Aanbevelingen formuleren voor beheersingsmaatregelen en controlestrategieën voor plantschadelijke Epitrix soorten
Hans Casteels
hans.casteels@ilvo.vlaanderen.be

Johan Witters
johan.witters@ilvo.vlaanderen.be
Situatie en risico-analyse van Globodera spp. in de aardappelregio’s: voorkomen van de soorten en pathotypes, verspreiding van cysten met pootgoed, grond, slib, afvalwater en afvalproducten, overleving van cysten in grond met groenbemesters, competitie tussen de soorten onder variabele condities, beheersing door perceels- en bedrijfshygiëne en door gebruik van resistente rassen. Aanbevelingen op basis van kosten-batenanalyse van de maatregelen.

Situatie en beheersing van wortelknobbelnematoden (Meloidogyne spp.): identificatie van de soorten in grond– en plantenmonsters om insleep en verspreiding van nieuwe soorten te bewaken. Hiervoor worden identificatietechnieken geoptimaliseerd. De beheersing van reeds aanwezige soorten wordt onderzocht door studie van de invloed van teeltrotaties en (resistente) groenbemesters op de populatiedynamica. Hiervoor wordt bemonsterd op natuurlijk besmette percelen en worden proeven in gecontroleerde omstandigheden uitgevoerd om de onderliggende mechanismen te kennen. Ook biologische beheersing met Pasteuria penetrans zal worden bestudeerd.
Nicole Viaene
nicole.viaene@ilvo.vlaanderen.be


Onderzoek en ontwikkeling m.b.t. aardappelen bij de Vlaamse Overheid

Controle op plant- en zaaigoed en beheer rassencatalogus

De afdeling Productkwaliteitsbeheer van het Agentschap voor Landbouw en Visserij draagt er zorg voor dat de gebruiker van pootaardappelen gebruik kan maken van hoogwaardig pootgoed. Hierbij wordt de nadruk gelegd op de wettelijk vastgelegde kwaliteitsgaranties voor gecertificeerd uitgangsmateriaal. Het is de taak van de afdeling te controleren dat de bedrijven de wettelijk vastgelegde kwaliteitsgaranties bieden en respecteren. Indien de keuringswerkzaamheden worden uitgevoerd zoals voorgeschreven in de technische reglementen wordt het teeltmateriaal gecertificeerd en heeft de gebruiker van het gecertificeerde uitgangsmateriaal de volgende garanties:

• het materiaal is geproduceerd volgens zulke omstandigheden dat er vrijwel geen of een minimaal risico bestaat voor mechanische en genetische verontreiniging (rasidentiteit en raszuiverheid).

• het materiaal voldoet aan minimale kwaliteitsnormen (quarantaineziekten, kwaliteit van de knollen).

Als nazicht op de keuringen worden monsters van de pootgoedpartijen uitgeplant op een postcontroleveld. Het doel van dat controleveld is na te gaan of het in de handel gebrachte pootgoed daadwerkelijk aan de Europese en Vlaamse certificeringseisen voldoet. Een steekproef van binnengebrachte moederpartijen worden op een precontroleveld uitgeplant. De uitgeplante partijen worden aan de volgende tellingen onderworpen : het aantal viruszieke planten (bladrol, zware mozaïek, lichte mozaïek), het aantal bacteriezieke planten (Erwinia spp.), het aantal aantastingen door Rhizoctonia solani, het aantal verwelkte planten en het aantal rasafwijkende planten.



Interprovinciaal Proefcentrum voor de Aardappelteelt vzw (PCA)

www.pcainfo.be

Thema Contact

PCA ALGEMEEN
Missie en doelgroep
Het PCA ondersteunt de aardappelteelt in al zijn aspecten met onafhankelijk onderzoek en voorlichting in Vlaanderen. Het PCA bereikt met zijn dienstverlening een kleine 1100 professionelen, of een aardappelareaal van ongeveer 15.000 ha. PCA heeft ook nauwe contacten met handel, verwerking, toelevering, overheid en andere onderzoeksinstellingen.

GEP
Minder bekend bij het grote publiek is dat PCA voor bepaalde proeven een erkenning nodig heeft en hiervoor moet beantwoorden aan een lastenboek. Dit kwaliteitssysteem wordt GEP genoemd (Goede Experimentele Praktijk). Het gaat hierbij in hoofdzaak om proeven voor erkenning van nieuwe middelen. Deze proeven moeten beantwoorden aan een uitgebreid kwaliteitshandboek en behelst ondermeer ook dat er audits plaats vinden om na te gaan of de aangelegde proeven aan alle vooropgestelde normen beantwoorden. Binnen PCA worden deze proeven zowel in Beitem (erkenning sinds 2001) als in Kruishoutem (erkenning sinds 2004) aangelegd.

Proeven & analyses
Voor de proefveldwerking, opvolging van percelen en bewaarloodsen en waarnemingen op ziekten en plagen verlenen jaarlijks 40 à 50 landbouwers hun medewerking. Over een volledig werkjaar worden zo’n 6000 analyses op aardappelen uitgevoerd. Grosso modo 2/3 betreft analyses op stalen afkomstig van de proefvelden, de rest zijn analyses op vraag van telers of derden (andere instellingen of firma’s).

Voorlichting
Er wordt heel wat tijd en middelen geïnvesteerd in voorlichting, zowel individueel als in groep. Jaarlijks komen meer dan 900 vragen binnen bij de PCA-medewerkers. Ongeveer 1/3 heeft betrekking op ziektebestrijding. Ook vragen omtrent pootgoed(kwaliteit) en rassenkeuze komen vaak aan bod. In doorwasjaren pieken de vragen rond onderwatergewicht, loofdoding en bewaring. Heel wat telers kennen de PCA-medewerkers van op studiedagen & voordrachten. Ieder jaar worden door de diverse medewerkers samen een 30-tal voordrachten gegeven, die zich vooral concentreren in het voorjaar.

Automatisering
De voorbije 4 jaar heeft PCA fors geïnvesteerd in automatisering en informatisering van zijn activiteiten. Het meest zichtbare resultaat voor de buitenwereld / telers is een volledige nieuwe website waarbij naast actuele informatie ook heel wat achtergrond informatie rond de teelt terug te vinden is. Leden van het PCA kunnen met een persoonlijk login toegang krijgen tot de meest actuele informatie. Minder zichtbaar, maar daarom niet minder belangrijk – integendeel – zijn de investeringen die ten goede gekomen zijn aan de automatisering van de waarschuwingsdienst. Dit heeft geleid tot een vlottere verwerking van alle gegevens, wat resultaat in een meer up-to-date advies (vb. meer mogelijkheden voor diversificatie naar ras en regio). Het korter op de bal kunnen spelen is zeker geen overbodige luxe gezien de steeds toenemende ziektedruk. Hiermee samengaand is er het beheer van het netwerk van weerstations dat als basis dient voor input in het ziektemodel. PCA doet beroep op weersgegevens van 32 palen en is ook verantwoordelijk dat het netwerk onderhouden wordt. Momenteel loopt een moderniseringsproject waarbij de weerpalen gemoderniseerd worden (o.a. draadloze communicatie van de gegevens naar een centrale databank) en de gegevensverwerking en –validatie verder geoptimaliseerd en geautomatiseerd wordt.

LCA
Heel wat proeven en voorlichting gebeuren in het kader van het Programma Landbouwcentrum Aardappelen, waarvan PCA de coördinatie op zich neemt. Door samen te werken met partners (ADLO, BDB, LTCW, PIBO en VTI) kunnen de middelen en expertise beter ingezet worden, wat geleid heeft tot een betere, coherentere aardappelonderzoek en voorlichting in Vlaanderen, zonder afbreuk te doen aan regionale accenten of noden.
KRUISHOUTEM (zetel)

Directeur
Bruno Gobin
bruno.gobin@pcsierteelt.be

Coördinator
Marc Goeminne
mg@proefcentrum-kruishoutem.be

RUMBEKE-BEITEM

Directeur
André Calus
Andre.calus@west-vlaanderen.be

Coördinator
Kürt Demeulemeester
Kürt.demeulemeester@west-vlaanderen.be

Coördinator LCA
Veerle Deblauwer
Veerle.DeBlauwer@west-vlaanderen.be

www.pcainfo.be

DIENSTVERLENING EN ONDERZOEK PCA
Adviesdienst aardappelbewaring
Tot eind juni 2011stelt het PCA met steun van het IWT met deze dienst 2 ervaren adviseurs en de nodige ondersteunende middelen aan de sector beschikbaar om de Vlaamse aardappelbewaring op een hoger niveau te tillen. Belangrijke uitdagingen zijn: de infrastructuur, het bewaarproces en de kiemremming. Pootgoed- en consumptieaardappeltelers kunnen een beroep doen op de adviesdienst bij de optimalisatie van hun bewaring: de (her)inrichting van een nieuwe of bestaande loods, de aanpak van bewaarproblemen, de kiemremming, … Het PCA zal instaan voor de overdracht van kennis, de doorverwijzing naar firma’s en/of de individuele begeleiding van telers die wensen te innoveren in bewaring. Het PCA zal instaan voor de overdracht van kennis, de doorverwijzing naar firma’s en/of de individuele begeleiding van telers die wensen te innoveren in bewaring. Het PCA wil ook bouwen aan een netwerk van verschillende actoren in de aardappelbewaring zodat telers, constructeurs en ventilatiefirma’s elkaar gemakkelijker kunnen vinden.
Ilse Eeckhout
ie@proefcentrum-kruishoutem.be

Veerle Deblauwer
Veerle.DeBlauwer@west-vlaanderen.be
Advies beheersing van aaltjes
Het PCA adviseert telers over een beredeneerde beheersing van aardappelmoeheid en van andere aaltjesproblemen, onder meer met het beslissingsondersteunend systeem NemaDecide. Op basis van bemonstering en soortbepaling wordt de teler geadviseerd over de technisch en economisch meest verantwoorde strategie. In een eerder uitgevoerd onderzoeksproject werden in Vlaanderen 1200 percelen bemonsterd. Aan het grootste deel hiervan koppelt het PCA adviezen. In de Leader + gebieden Vlaamse Ardennen en Meetjesland, Leie, Schelde gelden speciaal gunstige voorwaarden in het kader van projecten die nog lopen tot eind juni 2012. Extra bemonstering en uitgebreide advisering op bedrijfsniveau zijn hier mogelijk.
Marc Goeminne
mg@proefcentrum-kruishoutem.be

Pascal Dupont
pd@proefcentrum-kruishoutem.be

Kürt Demeulemeester
Kürt.demeulemeester@west-vlaanderen.be
Adviesdienst aardappelziekte Pieter Vanhaverbeke
pv@proefcentrum-kruishoutem.be
Adviesdienst bladluizen in consumptieaardappelen Pieter Vanhaverbeke
pv@proefcentrum-kruishoutem.be
Adviesdienst bladluizen in pootaardappelen Kürt Demeulemeester
Kürt.demeulemeester@west-vlaanderen.be
Prijsnotering consumptieaardappelen PCA/FIWAP
Op dinsdag bevragen het PCA en FIWAP telers, handel en industrie naar de gerealiseerde verkoopsprijzen en de verhouding tussen vraag en aanbod. Om 13:00 uur wordt hierover een bericht gepubliceerd op www.PCAinfo.be
Marc Goeminne
mg@proefcentrum-kruishoutem.be

Pascal Dupont
pd@proefcentrum-kruishoutem.be
Groeicurve vroege aardappelen, Bintje, bewaaraardappelen In de loop van het groeiseizoen worden praktijkpercelen bemonsterd om de sector te informeren over de ontwikkeling van productie en kwaliteit. Veerle Deblauwer
Veerle.DeBlauwer@west-vlaanderen.be
Belgische aardappelvoorraad
In samenwerking met FIWAP en CARAH uit Wallonië wordt de sector op 1 november, 1 februari en 1 april bevraagd naar de oogst, de hoeveelheid aardappelen in voorraad en afgeleverd en het nieuw uitgeplante areaal.
Veerle Deblauwer
Veerle.DeBlauwer@west-vlaanderen.be

Marc Goeminne
mg@proefcentrum-kruishoutem.be
Opvolging aardappelkwaliteit in bewaring
In samenwerking met FIWAP en CARAH uit Wallonië worden gedurende de volledige bewaarperiode praktijkloodsen bemonsterd voor opvolging van kieming en bakkleur.
Veerle Deblauwer
Veerle.DeBlauwer@west-vlaanderen.be
Gebruiswaarde nieuwe rassen
Frietindustrie, chips, versmarkt. Vroege en bewaaraardappelen
Veerle Deblauwer
Veerle.DeBlauwer@west-vlaanderen.be

Ilse Eeckhout
ie@proefcentrum-kruishoutem.be
Stikstofbemesting Veerle Deblauwer
Veerle.DeBlauwer@west-vlaanderen.be
Kaliumbemesting Veerle Deblauwer
Veerle.DeBlauwer@west-vlaanderen.be
Gebruikswaarde gewasbeschermingsmiddelen Ilse Eeckhout
ie@proefcentrum-kruishoutem.be

Kürt Demeulemeester
Kürt.demeulemeester@west-vlaanderen.be
Gebruikswaarde bladmeststoffen Ilse Eeckhout
ie@proefcentrum-kruishoutem.be
Voorlichting en praktijkonderzoek pootaardappelteelt Kürt Demeulemeester
Kürt.demeulemeester@west-vlaanderen.be
Virusstatus pootaardappelen Kürt Demeulemeester
Kürt.demeulemeester@west-vlaanderen.be

PROJECTEN PCA
Beslissingsondersteunendesystemen en interactieve informatie in de aardappelteelt (afgerond) Pieter Vanhaverbeke
pv@proefcentrum-kruishoutem.be

Ilse Eeckhout
ie@proefcentrum-kruishoutem.be
Waarschuwingen in de uienteelt Ilse Eeckhout
ie@proefcentrum-kruishoutem.be
Minder nitraten, evenveel aardappelen
Aardappelen: meer dynamiek, minder nutriënten
Veerle Deblauwer
Veerle.DeBlauwer@west-vlaanderen.be
Vlot op weg met sectorgids en lastenboeken Veerle Deblauwer
Veerle.DeBlauwer@west-vlaanderen.be
Drift beperken in de akkerbouw Veerle Deblauwer
Veerle.DeBlauwer@west-vlaanderen.be
Waterbekken gerichte aanpak van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen naar het milieu Marc Goeminne
mg@proefcentrum-kruishoutem.be
Van demonstratie naar optimalisatie: ontwikkeling van een beslissingsondersteunend instrument voor de optimalisatie van niet-kerende bodembewerking uitgaande van een multidisciplinaire benadering Kürt Demeulemeester
Kürt.demeulemeester@west-vlaanderen.be
Situatie en risicoanalyse van de verspreiding van het aardappelcystenaaltje in de aardappelsector in België
Kosten/batenanalyse van maatregelen voor de beheersing van aardappelcystenaaltjes
Marc Goeminne
mg@proefcentrum-kruishoutem.be

Kürt Demeulemeester
Kürt.demeulemeester@west-vlaanderen.be

www.nematoden.be
CIPC koud vernevelen Kürt Demeulemeester
Kürt.demeulemeester@west-vlaanderen.be
Uur in de schuur Ilse Eeckhout
ie@proefcentrum-kruishoutem.be
Beheersing van Erwinia Kürt Demeulemeester
Kürt.demeulemeester@west-vlaanderen.be
Gebruik van GPS in de akkerbouw Marc Goeminne
mg@proefcentrum-kruishoutem.be

Kürt Demeulemeester
Kürt.demeulemeester@west-vlaanderen.be